Opis książki:

Sztuczna inteligencja bez mitów i tajemnic

Czy sztuczna inteligencja naprawdę myśli, czy jedynie sprawnie przetwarza informacje? Co właściwie dzieje się wewnątrz modeli językowych, które potrafią prowadzić rozmowy, rozwiązywać problemy i generować nowe treści?

Andrzej Dragan podejmuje te pytania z perspektywy fizyka przyzwyczajonego do kwestionowania pozornie oczywistych odpowiedzi. Zamiast przedstawiać AI jako magiczną technologię albo zapowiedź nieuchronnej katastrofy, przygląda się jej mechanizmom i sprawdza, co rzeczywiście potrafią współczesne systemy. „Quo vAIdis” łączy przystępne wyjaśnienia z dociekliwą analizą, pokazując, jak matematyczne modele prowadzą do zachowań, które jeszcze niedawno uznawaliśmy za charakterystyczne wyłącznie dla ludzkiego umysłu.
 

Jak działają sieci neuronowe i modele językowe?

Sztuczna inteligencja może sprawiać wrażenie nieprzeniknionej czarnej skrzynki. Dragan pokazuje jednak, że za jej działaniem stoją konkretne mechanizmy matematyczne i obliczeniowe. Autor wprowadza czytelnika w świat sztucznych sieci neuronowych, uczenia maszynowego i generatywnej AI. Wyjaśnia, skąd biorą się możliwości dużych modeli językowych oraz dlaczego systemy oparte na przetwarzaniu danych potrafią generować zaskakująco złożone odpowiedzi. Nie wymaga przy tym od czytelnika specjalistycznego przygotowania informatycznego. Złożone zagadnienia przedstawia poprzez przykłady, eksperymenty myślowe i porównania, które pomagają zrozumieć podstawowe idee stojące za współczesną technologią.
 

Czym różni się inteligencja ludzka od sztucznej?

Jednym z najciekawszych wątków książki jest pytanie o samą definicję inteligencji. Czy zdolność do rozwiązywania problemów oznacza rozumienie? Czy generowanie nowych pomysłów można uznać za kreatywność? I czy sposób, w jaki działa ludzki mózg, rzeczywiście jest tak odmienny od mechanizmów wykorzystywanych przez sztuczne sieci neuronowe?

Dragan zachęca do krytycznego przyjrzenia się granicy między ludzkim myśleniem a obliczeniami wykonywanymi przez maszyny. Pokazuje, jak rozwój AI zmusza nas do ponownego zastanowienia się nad pojęciami, którymi dotychczas opisywaliśmy własne zdolności poznawcze.
 

Nieoczekiwane możliwości sztucznej inteligencji

Rozwój AI nie zawsze przebiega zgodnie z oczekiwaniami jej twórców. Systemy trenowane do określonych zadań potrafią wykazywać możliwości, których znaczenie i zakres stają się widoczne dopiero podczas eksperymentów. Dragan przygląda się takim zjawiskom z ciekawością badacza. Analizuje zachowanie modeli, ich zdolność do generowania tekstów i obrazów oraz problemy związane z oceną tego, co rzeczywiście potrafią. Książka nie sprowadza się więc do katalogu zastosowań sztucznej inteligencji. Autor stawia znacznie ciekawsze pytanie: czego działanie AI może nas nauczyć o naturze inteligencji jako takiej?
 

Dokąd zmierza świat w epoce AI?

Tytuł „Quo vAIdis” jest grą słów nawiązującą do łacińskiego pytania Quo vadis? – „Dokąd zmierzasz?”. Umieszczone w nim litery AI wskazują na technologię, która coraz silniej wpływa na sposób pracy, komunikacji i zdobywania wiedzy. Dragan nie proponuje prostych przepowiedni dotyczących przyszłości. Zamiast tego dostarcza narzędzi do bardziej świadomego uczestniczenia w dyskusji o rozwoju sztucznej inteligencji. Zrozumienie jej podstaw pozwala lepiej oceniać zarówno obietnice związane z nowymi możliwościami, jak i obawy dotyczące ograniczeń oraz konsekwencji stosowania tej technologii.
 

Andrzej Dragan – fizyka, technologia i odwaga zadawania pytań

Andrzej Dragan jest fizykiem teoretycznym związanym z Uniwersytetem Warszawskim i National University of Singapore. W swojej pracy naukowej zajmuje się między innymi relacjami między teorią względności a mechaniką kwantową. Jest również fotografem, twórcą filmowym i autorem książek popularnonaukowych.

Jego interdyscyplinarne zainteresowania znajdują odzwierciedlenie w sposobie opowiadania o sztucznej inteligencji. Zamiast trzymać się jednej perspektywy, łączy matematykę, fizykę, informatykę i filozoficzne pytania o naturę poznania.

„Quo vAIdis” to propozycja dla czytelników zainteresowanych nauką, technologią, filozofią umysłu i przyszłością AI. Książka pomaga nie tylko zrozumieć współczesne modele sztucznej inteligencji, ale również dostrzec, jak wiele pytań o ludzkie myślenie pozostaje wciąż otwartych.
 

Wydawnictwo: Otwarte

Rok wydania: 2025

Okładka: miękka ze skrzydełkami

Format: 155 × 215 mm

Ilość stron: 320

ISBN: 978-83-8399-008-8