Opis książki:

Dlaczego poszukiwanie sensu jest tak ważne?

Co nadaje ludzkiemu życiu znaczenie? Dlaczego nawet osiągnięcie sukcesu, bezpieczeństwa czy materialnego dobrobytu nie zawsze przynosi poczucie spełnienia?

Viktor E. Frankl, austriacki psychiatra, neurolog i twórca logoterapii, uważał, że jedną z podstawowych sił motywujących człowieka jest potrzeba odnajdywania sensu. W przeciwieństwie do podejść koncentrujących się przede wszystkim na popędach, przyjemności czy dążeniu do znaczenia, zwracał uwagę na ludzką zdolność kierowania się wartościami i odpowiedzialnością.

W książce „Wola sensu” rozwija swoje rozważania, przedstawiając zarówno filozoficzne podstawy logoterapii, jak i możliwości jej wykorzystania w psychoterapii.
 

Trzy filary logoterapii Viktora Frankla

Koncepcja Frankla opiera się na trzech fundamentalnych założeniach, które określają jego sposób rozumienia człowieka:

• Wolność woli – człowiek nie jest całkowicie zdeterminowany przez okoliczności. Nawet gdy nie może zmienić sytuacji, może zachować pewien zakres wolności w sposobie odnoszenia się do własnych doświadczeń.

• Wola sensu – dążenie do odnalezienia i realizowania znaczenia własnego życia stanowi istotną motywację ludzkiego działania.

• Sens życia – nie jest jedną, niezmienną odpowiedzią dla wszystkich. Według Frankla należy go odkrywać w konkretnych sytuacjach, poprzez podejmowane decyzje i realizowanie wartości.

Autor wyróżnia również trzy drogi odnajdywania sensu: twórcze działanie, doświadczanie wartości i relacji oraz przyjmowanie postawy wobec cierpienia, którego nie można uniknąć. W takim ujęciu sens nie musi wiązać się z wielkimi osiągnięciami. Może ujawniać się również w codziennych obowiązkach, miłości, odpowiedzialności za drugiego człowieka czy sposobie reagowania na przeciwności.
 

Pustka egzystencjalna i doświadczenie bezsensu

Jednym z centralnych zagadnień książki jest pustka egzystencjalna – poczucie braku kierunku, celu i głębszego znaczenia własnego życia. Frankl zwraca uwagę, że człowiek może doświadczać wewnętrznej próżni nawet wtedy, gdy jego podstawowe potrzeby są zaspokojone. Utrata tradycyjnych systemów wartości, osłabienie więzi społecznych i trudność w odnalezieniu osobistego celu mogą dodatkowo nasilać takie doświadczenia. W tym kontekście autor omawia frustrację egzystencjalną oraz pojęcie nerwicy noogennej, odnoszące się w jego teorii do zaburzeń związanych z konfliktami dotyczącymi sensu i wartości.

Logoterapia proponuje spojrzenie na człowieka nie tylko przez pryzmat objawów psychicznych, lecz także jego potrzeb egzystencjalnych, pomagając rozpoznawać wartości i zadania, które mogą nadać życiu znaczenie.
 

Intencja paradoksalna i derefleksja w praktyce

„Wola sensu” przedstawia również konkretne techniki stosowane przez Frankla w pracy psychoterapeutycznej.

Jedną z nich jest intencja paradoksalna, polegająca na świadomym, często humorystycznym zmierzeniu się z tym, czego pacjent się obawia. W logoterapii wykorzystuje się ją do pracy z mechanizmem lęku antycypacyjnego, w którym strach przed pojawieniem się określonego objawu może dodatkowo wzmacniać napięcie.

Drugą techniką jest derefleksja, czyli przekierowywanie uwagi z nadmiernego obserwowania własnych reakcji na wartości, zadania lub doświadczenia wykraczające poza koncentrację na sobie.

Frankl omawia te metody w kontekście swojej praktyki terapeutycznej, pokazując, jak poszukiwanie sensu może być wykorzystywane w pracy z określonymi trudnościami psychicznymi. Nie są to jednak uniwersalne sposoby samodzielnego leczenia zaburzeń psychicznych, lecz elementy konkretnego podejścia psychoterapeutycznego.
 

Cierpienie, wolność i odpowiedzialność

Frankl, który przeżył nazistowskie obozy koncentracyjne, szczególne znaczenie przypisywał pytaniu o sens w obliczu cierpienia. Nie przedstawiał cierpienia jako celu ani wartości samej w sobie. Interesowała go przede wszystkim sytuacja, w której człowiek nie może uniknąć trudnego doświadczenia i musi zdecydować, jak się wobec niego odniesie. Wolność wyboru postawy nie oznacza pełnej kontroli nad własnym życiem, lecz zdolność zachowania odpowiedzialności i godności pomimo ograniczeń.

Frankl rozwija również pojęcie samotranscendencji – przekraczania koncentracji na własnym „ja” poprzez zwrócenie się ku wartościom, bliskim osobom i zadaniom, które wykraczają poza indywidualne potrzeby. W jego ujęciu człowiek odnajduje spełnienie niekoniecznie wtedy, gdy bezpośrednio do niego dąży, lecz gdy angażuje się w coś, co uznaje za rzeczywiście ważne.
 

Logoterapia na styku psychologii i filozofii

„Wola sensu” to nie tylko opracowanie dotyczące praktyki terapeutycznej, ale również próba odpowiedzi na fundamentalne pytania o naturę ludzkiej egzystencji. Frankl podejmuje polemikę z redukowaniem człowieka do biologicznych popędów i mechanizmów psychicznych. Podkreśla znaczenie duchowego, czyli w jego terminologii noetycznego, wymiaru człowieka, związanego z wolnością, sumieniem i odpowiedzialnością.

Logoterapia jest przy tym podejściem psychoterapeutycznym, a nie systemem religijnym. Pytanie o sens może mieć znaczenie zarówno dla osób wierzących, jak i tych, które poszukują go poza religią. Książka zainteresuje czytelników psychologii egzystencjalnej, psychoterapii, filozofii człowieka i historii myśli psychologicznej, a także osoby pragnące poznać teoretyczne podstawy koncepcji Frankla.
 

Wydawnictwo: Czarna Owca

Rok wydania: 2026

Okładka: twarda

Format: 134 × 209 mm

Ilość stron: 256

ISBN: 978-83-8382-918-0