Opis książki:

Jedna godzina zamiast wielomiesięcznej terapii

Przez większość swojej kariery Irvin D. Yalom pracował z pacjentami w ramach tradycyjnej psychoterapii, budując relację podczas kolejnych spotkań. Pod koniec życia musiał jednak zmienić sposób pracy. Problemy z pamięcią sprawiły, że prowadzenie długotrwałych procesów terapeutycznych stało się coraz trudniejsze. Zamiast całkowicie zrezygnować z kontaktu z pacjentami, Yalom zaczął proponować jednorazowe, godzinne spotkania, podczas których terapeuta i pacjent koncentrują się na tym, co można dostrzec i przeżyć właśnie teraz.

To ograniczenie staje się jednym z najważniejszych tematów książki: skoro wiadomo, że druga rozmowa może już nie nastąpić, zarówno terapeuta, jak i osoba przychodząca na spotkanie muszą szybciej dotrzeć do tego, co naprawdę ważne.

Psychoterapia oparta na spotkaniu

Yalom od wielu lat podkreśla znaczenie relacji między terapeutą a pacjentem. W „Godzinie serca” ten element staje się jeszcze bardziej widoczny. Nie ma czasu na wielotygodniowe zbieranie historii życia ani powolne dochodzenie do trudnych tematów. Yalom stara się więc od początku budować kontakt oparty na szczerości, obecności i wzajemnej otwartości.

Opisuje również własne reakcje podczas sesji, nie ukrywa emocji, skojarzeń ani momentów niepewności. Pokazuje psychoterapeutę nie jako neutralnego obserwatora siedzącego po drugiej stronie gabinetu, lecz jako człowieka uczestniczącego w spotkaniu.

Samotność, lęk, trauma i potrzeba bliskości

Każdy z bohaterów książki przychodzi z inną historią: samotność, trudna miłość, trauma, lęk, relacje, poczucie utknięcia czy potrzeba zmiany. Niektóre historie dotyczą bardzo konkretnych problemów, inne szybko prowadzą do bardziej podstawowych pytań o bliskość, wybory i sposób przeżywania własnego życia.

Yalom nie próbuje w ciągu godziny „naprawić” całego życia rozmówcy. Bardziej interesuje go znalezienie punktu, w którym jedna rozmowa może uruchomić nowy sposób patrzenia na siebie lub własną sytuację.

Terapeuta, który sam staje się bohaterem książki

„Godzina serca” różni się od wielu wcześniejszych książek Yaloma także tym, jak dużo miejsca autor poświęca własnemu doświadczeniu. Pisze o pogarszającej się pamięci, starzeniu się, zmieniającym się poczuciu własnej tożsamości oraz samotności. Wspomina również śmierć swojej żony Marilyn Yalom, z którą spędził ponad sześć dekad. Granica między książką o pacjentach a osobistą opowieścią terapeuty zaczyna się więc zacierać. Spotkania z innymi ludźmi stają się również okazją do przyglądania się własnemu życiu.

Pamięć i pytanie o tożsamość

Motyw pamięci powraca w książce wielokrotnie. Świadczą o tym już tytuły rozdziałów, takie jak „Pamięć, ach, pamięć”, „Pamięci, pamięci, gdzie jesteś?” czy „Demencja, ach, demencja”.

Dla Yaloma nie jest to tylko praktyczny problem utrudniający pracę. Utrata pamięci prowadzi również do pytania o to, jak wiele naszej tożsamości opiera się na możliwości zachowania własnej historii. Autor obserwuje zachodzące w sobie zmiany i próbuje pogodzić się z faktem, że umysł, na którym przez całe życie opierał swoją pracę, nie funkcjonuje już tak jak wcześniej.

Żałoba po śmierci Marilyn

W książce obecna jest również strata żony, Marilyn Yalom, historyczki i pisarki, która zmarła w 2019 roku. Yalom wraca do wspólnego życia, samotności po jej odejściu i doświadczenia starzenia się bez osoby, która towarzyszyła mu przez większość dorosłości. Dzięki temu historie pacjentów nie pozostają dla niego abstrakcyjnymi przypadkami. Tematy straty, przemijania i samotności są jednocześnie częścią jego własnej codzienności.

Terapia bez udawania wszechwiedzy

Jedną z charakterystycznych cech Yaloma jest gotowość do pokazywania własnych ograniczeń. W „Godzinie serca” staje się to jeszcze bardziej wyraźne. Autor nie przedstawia siebie jako terapeuty, który zawsze wie, co powiedzieć. Opisuje także niepewność, błędne tropy i momenty, w których sam zostaje poruszony tym, co słyszy.

Według oficjalnego opisu książki właśnie gotowość terapeuty do otwartości może pomóc drugiej osobie zrezygnować z części własnych mechanizmów obronnych i szybciej wejść w prawdziwy kontakt.

„Tu i teraz” jako sedno spotkania

Podtytuł książki — „Spotkania tu i teraz” — nie jest przypadkowy. W psychoterapii Yaloma ważne miejsce od dawna zajmuje zwracanie uwagi nie tylko na wydarzenia z przeszłości, ale również na to, co dzieje się pomiędzy dwiema osobami podczas samej rozmowy. Jednorazowa forma spotkań jeszcze bardziej wzmacnia tę perspektywę. Zamiast odkładać ważne rzeczy na później, Yalom próbuje zauważać napięcie, dystans, potrzebę bliskości czy unikanie pojawiające się bezpośrednio podczas rozmowy.

Książka napisana wspólnie z synem

Współautorem „Godziny serca” jest Benjamin Yalom, syn Irvina. Ben Yalom jest pisarzem i terapeutą. Przed rozpoczęciem studiów doktoranckich w zakresie terapii małżeństw i rodzin przez lata zajmował się również teatrem. Przy książce pomagał ojcu w porządkowaniu i tworzeniu materiału w okresie, gdy pogarszająca się pamięć coraz bardziej wpływała na jego możliwość samodzielnego pisania.

Dzięki temu książka staje się również szczególną formą współpracy ojca i syna, próbą zachowania doświadczeń i sposobu myślenia Yaloma w momencie, gdy pamięć zaczyna je stopniowo odbierać.

Ograniczony czas zmienia sposób rozmowy

Jedna godzina nie wystarcza, by przeprowadzić pełny proces psychoterapii. Ale właśnie świadomość tego ograniczenia nadaje tym spotkaniom charakter. Niektóre rozmowy prowadzą do ważnego odkrycia, inne pozostawiają otwarte pytania. Yalom pokazuje, że znaczące spotkanie nie zawsze wymaga długiej historii znajomości, czasem decyduje gotowość obu osób do skoncentrowania się na tym, co naprawdę dzieje się między nimi w danym momencie.

O psychoterapii, ale także o przemijaniu

„Godzina serca” może zainteresować czytelników książek psychologicznych i osoby zajmujące się psychoterapią, ale jej zakres jest szerszy, bo to również bardzo osobista książka o starzeniu się, pamięci, żałobie, samotności i przemijaniu. Yalom, który przez dziesięciolecia pomagał innym mierzyć się z pytaniami egzystencjalnymi, pod koniec życia sam staje wobec tych samych tematów.

Właśnie dlatego „Godzinę serca” można czytać jednocześnie jako zapis spotkań terapeutycznych i jako opowieść o tym, jak ważny może być autentyczny kontakt z drugim człowiekiem, kiedy coraz mocniej odczuwa się skończoność czasu.

Wydawnictwo: Czarna Owca

Rok wydania: 2026

Okładka: twarda

Format: 135 × 205 mm

Ilość stron: 296

ISBN: 978-83-8252-569-4