Opis książki:

Psychoterapia oparta na pytaniu o sens

Viktor E. Frankl stworzył logoterapię jako podejście psychoterapeutyczne skupione wokół ludzkiej potrzeby sensu.

W „Psychoterapii i egzystencjalizmie” rozwija tę koncepcję znacznie szerzej niż w popularnych książkach poświęconych jego doświadczeniom obozowym. Interesuje go nie tylko pytanie o to, jak człowiek odnajduje sens, ale również jak brak sensu wpływa na psychikę i w jaki sposób może stać się problemem terapeutycznym.

Tom składa się przede wszystkim z artykułów i wykładów poświęconych logoterapii, wybranych tak, aby pokazać zarówno jej podstawy teoretyczne, jak i praktyczne zastosowania.

Człowiek jako coś więcej niż suma procesów psychicznych

Frankl sprzeciwiał się redukowaniu człowieka wyłącznie do biologii, popędów czy mechanizmów psychicznych.

W jego ujęciu istotnym wymiarem ludzkiego życia jest również zdolność do odnoszenia się do własnych doświadczeń, podejmowania decyzji i nadawania znaczenia temu, co się wydarza.

Dlatego w logoterapii tak ważne są wolność, odpowiedzialność i wartości. Człowiek nie zawsze może wybrać sytuację, w której się znalazł, ale może wpływać na sposób, w jaki się do niej odnosi.

Frustracja egzystencjalna i poczucie pustki

Jednym z charakterystycznych pojęć Frankla jest frustracja egzystencjalna, czyli doświadczenie związane z brakiem sensu, kierunku lub wartości, które nadałyby życiu znaczenie.

Autor opisuje również pojęcie „pustki egzystencjalnej”, pojawiającej się wtedy, gdy człowiek nie wie już, czego naprawdę chce ani ku czemu chce zmierzać.

W logoterapii pytanie o sens nie jest więc abstrakcyjną filozofią. Może mieć bezpośrednie znaczenie dla sposobu funkcjonowania, podejmowania decyzji i przeżywania trudności.

Cierpienie i wybór postawy

Frankl nie twierdzi, że cierpienie samo w sobie jest wartościowe. Interesuje go raczej sytuacja, w której cierpienia nie można już uniknąć ani zmienić. Wtedy znaczenia nabiera sposób, w jaki człowiek się do niego odnosi. To jeden z najważniejszych tematów logoterapii. Nawet wobec ograniczeń można zachować pewien zakres wewnętrznej wolności i odpowiedzialności za własną postawę.

Logoterapia w praktyce terapeutycznej

Książka pokazuje również bardziej praktyczną stronę podejścia Frankla.

Wśród omawianych tematów znajduje się intencja paradoksalna — technika logoterapeutyczna wykorzystywana m.in. w pracy z lękiem, fobiami i objawami obsesyjno-kompulsyjnymi. Autor opisuje także znaczenie lęku antycypacyjnego i mechanizmu, w którym strach przed wystąpieniem objawu może sam wzmacniać problem. Dzięki temu tom nie ogranicza się do filozoficznych rozważań, lecz pokazuje, jak idee logoterapii były stosowane w konkretnych sytuacjach klinicznych.

Poza samorealizacją

Frankl polemizuje również z przekonaniem, że najwyższym celem człowieka jest samorealizacja. Według niego człowiek najpełniej realizuje siebie wtedy, gdy zwraca się ku czemuś poza sobą: pracy, wartościom, relacji, zadaniu czy osobie, za którą czuje odpowiedzialność.

Ta idea (określana jako samotranscendencja) należy do najważniejszych elementów jego myśli i odróżnia logoterapię od podejść skoncentrowanych przede wszystkim na zaspokajaniu własnych potrzeb.

Psychoterapia, filozofia i religia

W tomie pojawiają się również teksty dotyczące relacji psychoterapii z filozofią, sztuką i religią.

Frankl nie sprowadza psychoterapii do światopoglądu ani religii, ale uważa, że terapeuta nie może całkowicie pomijać pytań o wartości, odpowiedzialność i sens, jeśli są one istotne dla pacjenta. Dzięki temu jego podejście znajduje się na styku psychiatrii, psychologii i filozofii egzystencjalnej.

Logoterapia wobec psychoanalizy i innych nurtów

Frankl rozwijał swoją koncepcję w dialogu z Freudem, Adlerem i innymi przedstawicielami psychoterapii XX wieku. Nie odrzuca znaczenia procesów psychicznych czy biologicznych, ale uważa, że nie wyczerpują one opisu człowieka.

„Psychoterapia i egzystencjalizm” pozwala zobaczyć właśnie tę bardziej teoretyczną stronę logoterapii, jej próbę połączenia psychoterapii z pytaniem o ludzką wolność, odpowiedzialność i sens.

Dla osób, które chcą poznać Frankla głębiej

To książka wyraźnie bardziej teoretyczna niż najbardziej znane publikacje autora.

Sprawdzi się szczególnie u czytelników zainteresowanych psychoterapią, logoterapią, filozofią egzystencjalną i historią psychologii, którzy chcą poznać nie tylko przesłanie Frankla, ale także sposób, w jaki budował własną koncepcję terapeutyczną.

Wydawnictwo: Czarna Owca

Rok wydania: 2023

Okładka: miękka

Format: 150 × 225 mm

Ilość stron: 543

ISBN: 978-83-8252-204-4